Eksponat marca 2020

 

Pistolet P-64

(Zakłady Metalowe „Łucznik” w Radomiu, 1970 r.)

numer inwentarzowy LMW-KI-2009


Na przełomie lat 1957/1958 rozpisano konkurs na następcę pistoletu TT wz. 1933 dla Wojska Polskiego i Milicji Obywatelskiej. Broń miała być zasilana nowym nabojem kal. 9 mm x 18, miała posiadać mechanizm spustowy z samonapinaniem, a także małą masę i gabaryty. Do konkursu stanęły trzy zespoły konstrukcyjne, w tym pracownicy Centralnego Badawczego Poligonu Artyleryjskiego w Zielonce. Ostatecznie pistolet opracowany przez ten zespół wygrał konkurs. Od pierwszych liter nazwisk jego członków narodziła się nieoficjalna nazwa nowej broni – CZAK.


Pistolet P-64 po licznych testach prototypu, sprawdzających niezawodność działania i wytrzymałość części, przyjęto w 1965 r. do uzbrojenia Wojska Polskiego i organów porządku publicznego. Był etatową bronią oficerów i podoficerów oraz pracowników Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Rok później ruszyła w Radomiu jego produkcja seryjna, która trwała do 1977 r. i która zamknęła się liczbą 190 tys. egzemplarzy CZAK-a. W Wojsku Polskim jednym z pierwszych jego odbiorców była 6. Pomorska Dywizja Powietrznodesantowa, która latem 1968 r. w ramach operacji „Dunaj” tłumiła w Czechosłowacji Praską Wiosnę. Przydzielono jej wtedy 335 egzemplarzy nowej broni.


P-64 to pierwszy po II wojnie światowej polski pistolet samopowtarzalny wytwarzany seryjnie. Działa na zasadzie odrzutu zamka swobodnego. Lufa osadzona na stałe z czterema bruzdami prawoskrętnymi i owiniętą wokół niej sprężyną powrotną. Mechanizm uderzeniowy typu kurkowego z kurkiem obrotowym odkrytym. Mechanizm spustowy pozwala na strzelanie z odciągniętego kurka lub z samonapinania. Z lewej strony zamka znajduje się obrotowy bezpiecznik skrzydełkowy ze zwalniaczem napiętego kurka. Nad iglicą umieszczono prętowy wskaźnik obecności naboju w komorze nabojowej. Stałe przyrządy celownicze składają się z muszki, wymiennej dobieranej szczerbinki i wyregulowane są na odległość około 25 m. Zasilanie odbywa się z jednorzędowego magazynka pudełkowego z bocznymi oknami kontrolnymi ilości amunicji zakończonego kopytkiem z tworzywa sztucznego.
CZAK jest niewielki, lekki i wykonany na bardzo dobrym poziomie jakościowym. Jednocześnie charakteryzuje się dużym, twardym odrzutem, krótką linią celowania, zbyt krótkim chwytem pistoletowym, a co za tym idzie magazynkiem o niewielkiej pojemości. Silna sprężyna powrotna utrudnia szybkie przeładowanie broni, a twarda sprężyna uderzeniowa wymaga użycia dość dużej siły podczas strzelania z samonapinania.


Prezentowany na zdjęciach P-64 o numerze seryjnym S0740 to egzemplarz szkolny z okrągłą główką kurka z wczesnego okresu produkcji. Przekazany został do muzeum wiosną 1993 r. z JW 1951 w Nowogrodzie Bobrzańskim. W komplecie jest kabura z 1972 r. wyprodukowana przez Zakład Artykułów Skórzanych w Tomaszowie Mazowieckim.

 

Dane techniczne:

Kaliber 9 mm
Nabój 9 mm x 18
Prędkość wylotowa pocisku 305 m/s
Długość broni 160 mm
Długość lufy 84,6 mm
Zasięg skuteczny ognia 25 m
Masa broni bez amunicji 620 g
Magazynek na 6 nabojów

 

Tekst i zdjęcia: Tadeusz Blachura

***

 

Imprezy w LMW 2020

 

Imprezy LMW 2020

 

XIV  EUROPEJSKA  NOC  MUZEÓW

16. maja 2020 - godz.18.00 - 23.00

 

PIKNIK  CZOŁGISTY 

21. czerwiec 2020 - godz. 10.00 - 17.00


  

PIKNIK  MILITARNY

15. sierpień 2020 - godz. 10.00 - 17.00

 

 

NARODOWE  ŚWIĘTO  ODZYSKANIA  NIEPODLEGŁOŚCI

11. listopad 2020 - godz. 10.00 - 16.00

 

***

 

Eksponat stycznia 2020

 

Cele latające RCP (SRCP)  i  SRCP-WR

 (LMW-KI-2985/1/2)


Konstruktorem celów powietrznych rodziny RCP jest Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych 
w Warszawie.  Na przełomie XX i XXI wieku otrzymał on zlecenie przystosowania korpusów nie używanych już  pocisków rakietowych RS-2US do wykorzystania jako cele latające.

W Polsce pociski rakietowe powietrze-powietrze RS-2US, były eksploatowane na samolotach myśliwskich od wersji MiG-21PF do MiG-21MF. Po ich wycofaniu ze służby w pod koniec grudnia 2003 roku, w magazynach pozostało jeszcze około 1000 pocisków. Od początku 2003 roku sukcesywnie przebudowywano je na latające cele imitujące samoloty przeciwnika.
W wersji RCP służy on jako cel dla rakiet powietrze-powietrze, zaś w odmianie RCP-WR do strzelań przeciwlotniczych. Co istotne, realnie niedługi czas działania celu powietrznego (krótki czas lotu), wymusza szkolenie także w zakresie szybkiego działania zarówno obsług przeciwlotniczych zestawów rakietowych jak i pilota samolotu myśliwskiego. Choć swojego czasu w prasie fachowej zaprezentowano fotografie z podwieszonym celem SRCP-WR pod skrzydłem samolotu MiG-21bis, ich nosicielami w czasie ćwiczeń poligonowych są samoloty myśliwsko-bombowe Su-22M4. Obecnie wyczerpują się już zapasy dostępnych pocisków RS-2US, rozważa się więc produkcję nowego typu celu latającego. Jedną z propozycji jest kolejna konstrukcja z ITWL, nazwana Jet-2 a zaprezentowana na targach MSPO w Kielcach w 2015 roku. Jest ona proponowana głównie wojskom rakietowym dla szkolenia obsług zestawów Newa i Kub, dla Sił Powietrznych na razie nie opracowano odpowiedniego RCP.
 
SRCP-WR – Sterowany Rakietowy Cel Powietrzny dla Wojsk Rakietowych

Wersja przebudowanego pocisku rakietowego RS-2US na cel latający SRCP-WR przeznaczona jest do szkolenia ogniowego wojsk rakietowych. Imituje rzeczywisty cel powietrzny o skutecznej powierzchni odbicia radiolokacyjnego około 5 metrów kw., charakterystycznej dla samolotu myśliwskiego. Po odpaleniu z samolotu-nosiciela poruszającego się lotem horyzontalnym, pocisk wykonuje lot sterowany programowo. Cel ten umożliwia szkolenie w realnym śledzeniu a następnie przechwytywaniu i ostatecznie odpalaniu bojowych pocisków klasy ziemia-powietrze z przeciwlotniczych zestawów rakietowych wszystkich używanych w kraju typów. SRCP-WR ma masę 75 kg zaś zasięg około 20 km. Może być odpalany z pułapu od 2000 m aż do10 km. Cel latający typu SRCP-WR wprowadzono do użycia w Siłach Zbrojnych RP od  końca kwietnia 2003 roku. 

RCP - Rakietowy cel powietrzny (SRCP - Sterowany rakietowy cel powietrzny)

Rakietowy cel powietrzny RCP został zbudowany w Instytucie Technicznym Wojsk Lotniczych na bazie rakiety powietrze-powietrze RS-2US. Porusza się on manewrując pułapem i prędkością - imituje termicznie i radiolokacyjnie samolot bojowy o przekroju radarowym około 5 m.kw. i umożliwia prowadzenie realnych strzelań pociskami powietrze-powietrze. Przebudowa na cele latające poprzez zastąpienie głowicy bojowej odbijaczem kątowym w osłonie nie była zbyt kosztowna i zwiększa echo radiolokacyjne pocisku (sam pocisk ma zdecydowanie mniejszy przekrój RCS*) do wielkości typowego samolotu myśliwskiego. W stosunkowo ekonomiczny i tani sposób zapewniono więc skuteczne i bardzo realistyczne szkolenie pilotom samolotów myśliwskich. Początkowo RCP były odpalane przez samoloty MiG-21 lecące na wysokości kilku tysięcy metrów lecz po ich wycofaniu w roli nosicieli celów zastosowano samoloty typu Su-22M4. Cel po odpaleniu z nosiciela wznosi się gwałtownie na wysokość około 10 km i następnie powoli zniża swój lot, pozwalając na bezpieczne rozpoczęcie ćwiczenia.


Cel latający SRCP-WR podwieszony pod skrzydłem samolotu MiG-21bis na standardowej wyrzutni APU-7D.
Foto : ITWL Warszawa

Cel latający SRCP-WR pod skrzydłem Su-22M4 na zmodyfikowanej
wyrzutni APU-7D/Su.

Foto : Wacław Hołyś

 

Konstrukcja
Na bazie pocisku rakietowego RS-2US
Sterowanie - programowe

Dane techniczne:
długość - 2,5 m
średnica- 200 mm
masa - 75 kg
wysokość zastosowania - 2000- 10 000 m
zasięg na wysokości 5000 m - 20-23 km

*RCS – (ang.) Radar Cross Section – skuteczna powierzchnia odbicia fal radiolokacyjnych

Tekst opracowano na bazie danych z folderów reklamowych ITWL oraz artykułów prasowych.

Fotografie i tekst : Jarosław Sobociński

***

 

Eksponat lutego 2020

 

Rogatywka por. W. Bagińskiego

Czapka rogatywka w barwach 18. Pułku Ułanów Pomorskich
por. Władysława Bagińskiego,

LMW-KI-942

Rogatywka, nazywana także często konfederatką lub czapką polską jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów ubioru polskiego żołnierza. Przez wojsko II RP oficjalnie przyjęta została w 1919 r. „aby obcy wszędzie po niej poznali Polaka”. Najstarszą rogatywką w zbiorach Lubuskiego Muzeum Wojskowego jest czapka por. W. Bagińskiego. Mimo nie najlepszego stanu zachowania to eksponat szczególny poprzez wzgląd na historię jego właściciela – polskiego oficera, żołnierza I wojny światowej, walk o wybicie się na Niepodległość i granice II Rzeczpospolitej, który zamordowany został w ramach Zbrodni Katyńskiej w 1940 r.

Czapka koloru khaki z sukiennym otokiem w kolorze chabrowym (dziś mocno już wyblakłym) wykonana została wg wzoru z 1919 r. (z uwzględnieniem zmian z 1922 i 1927 r. - określana wówczas również jako wz. 1927). Posiada kwadratowe, nieusztywnione denko. Na jej szwach biegnie srebrny, oksydowany galon. Daszek czarny, okuty jest białą blachą. Nad nim podpinka z czarnej skóry przymocowana do czapki dwoma małymi guzikami z polskim orłem. Na otoku dwie gwiazdki wyszyte srebrną nicią (porucznik), a wyżej przymocowany jest metalowy orzeł w koronie na tarczy amazonek. Potnik skórzany, na kremowej podszewce brak jest inskrypcji producenta. Na całym obiekcie widoczne są ślady użytkowania, przetarcia oraz liczne ubytki materiału.

Czapkę po swoim ojcu do zbiorów Muzeum ofiarował zielonogórski malarz i artysta Adam Bagiński. Prócz niej do Muzeum przekazał także kopię, spisanego przez ojca 22.01.1938 r. życiorysu.

Władysław Bagiński w maju 1915 r. został wcielony (z poboru) do armii niemieckiej. Walczył na froncie zachodnim. W 1916 r. został ranny pod Verdun, za co odznaczono go Krzyżem Żelaznym II Klasy. Na front powrócił w styczniu 1917 r., by w maju przejść, jak sam wspominał w swoim życiorysie – z pobudek patriotycznych, na stronę francuską. Tam najpierw trafił do niewoli, a następnie do formowanej Armii Polskiej, gdzie po złożeniu ślubowania przydzielony został jako instruktor do 3. Pułku Szwoleżerów. Z Błękitną Armią wrócił do odrodzonej Polski w kwietniu 1919 r. i wysłany został na front wojny polsko-bolszewickiej, gdzie pełnił funkcje adiutanta i tłumacza przy Dowódcy Frontu Wołyńskiego, a następnie kierownika Urzędu Gospodarki 16. Dywizji Piechoty.

Władysław Bagiński w mundurze 3. Pułku Szwoleżerów Błękitnej Armii.
Na rogatywce oznaczenie stopnia – podporucznik. Fotografia z rodzinnego archiwum, udostępniona na stronie http://www.katyn-pamietam.pl/

Po zakończeniu działań wojennych, na własną prośbę został przeniesiony do 18. Pułku Ułanów Pomorskich w Grudziądzu, skąd w 1922 r. zwolniono go do rezerwy. Do wybuchu II wojny światowej dwukrotnie odbywał 6-tygodniowe ćwiczenia rezerwisty. Zmobilizowany został w sierpniu 1939 r. w wieku 45 lat, w nieznanych okolicznościach dostał się do sowieckiej niewoli.

List W.Bagińskiego-z-obozu-jenickiego-w-Kozielsku.
Źródło: http://www.katyn-pamietam.pl/

Przetrzymywany był w obozie w Kozielsku, skąd tuż przed świętami Bożego Narodzenia 1939 r. wysłał do rodziny poruszający list, który opublikowany został w wydawnictwie Słowa tęsknoty: zachowane listy jeńców Kozielska, Ostaszkowa i Starobielska, opracowanym przez. E. Gruner-Żarnoch i M.D. Wołągiewicz. W kwietniu został wywieziony przez Sowietów do Lasu Katyńskiego i zamordowany. Zidentyfikowany w trakcie ekshumacji dołów śmierci pod numerem 1594 r., znaleziono przy nim listy, medalik, monogram z literami „BW”, wizytówkę, dowód osobisty. Upamiętniony został m.in. poprzez zasadzenie dębu pamięci przy Szkole Podstawowej nr 14 w jego rodzinnym Toruniu, zaś on-line dostępne jest wspomnienie ojca spisane przez jednego z synów – Stanisława Bagińskiego. Link:

http://www.katyn-pamietam.pl/wp-content/uploads/2017/11/Bagi%C5%84ski_Od-Verdun-do-Katynia.pdf

Tekst: Błażej Mościpan,
zdjęcia: 1-3 Paweł Pochocki

 

Eksponat grudnia 2019

 

Szabla paradna WP wz. 1976

     (Widzewska Fabryka Maszyn Włókienniczych „Wifama” Łódź, 1987 r.)

numer inwentarzowy LMW-KI-2259


Po zakończeniu II wojny światowej  na wyposażeniu 1. Warszawskiej Dywizji Kawalerii znajdowały się radzieckie szaszki wz. 1927. Były w użyciu do momentu rozwiązania dywizji w 1947 r., choć w niektórych jednostkach pozostały dłużej służąc do nauki fechtunku. Podobnie było z polską szablą wz. 1921/22, która po 1945 r. również była w rękach polskich kawalerzystów, ale także żołnierzy Kompanii Honorowej Wojska Polskiego. Wykorzystywana była podczas oficjalnych uroczystości wojskowych, państwowych oraz promocji na pierwszy stopień oficerski.


Pod koniec lat 60. XX w. „wysokie gremia decyzyjne” postanowiły zastąpić szablę wz. 1921/22 nową szablą paradną opracowaną i wdrożoną do produkcji przez łódzką „Wifamę”. Oznaczana jako wz. 1971, L000 lub Wifama była „dziełem” wyjątkowo nieudanym. Mimo to wyprodukowano około 200 jej egzemplarzy. Używali jej dowódcy pododdziałów reprezentacyjnych Wojska Polskiego, Marynarki Wojennej, oficerowie Nadwiślańskiej Jednostki MSW. Przez dekadę służyła także do promowania oficerów.


Krytyczna ocena szabli wz. 1971 spowodowała, że w połowie lat 70. XX w. z inicjatywy wicedyrektora Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie A. Czerwińskiego, Minister Obrony Narodowej gen. W. Jaruzelski powołał komisję celem opracowania nowego wzoru szabli paradnej. Zasiadły w tej komisji uznane autorytety w dziedzinie broni białej m.in. dr A. Nadolski, prof. Z. Żygulski jr, dr inż. W. Zabłocki. Po wykonaniu prototypów zostały one zaaprobowane i oficjalnie przyjęte do „służby” zarządzeniem nr 51 MON z 16 października 1981 r. jako szabla paradna WP wz. 1976. Po raz pierwszy użyta ona została jeszcze jako szabla-prototyp w wersji ogólnowojskowej 1 września 1979 r. na Westerplatte podczas promocji oficerów – absolwentów Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Pancernych w Poznaniu.
Szabla wz. 1976 to szabla o rękojeści zamkniętej w mosiężnej oprawie z jelcem krzyżowo-kabłąkowym. Przednie ramię jelca zagięte pod kątem rozwartym dochodzi łukiem do głowicy. Głowica nakryta płaskim migdałowatym kapturkiem przechodzącym w warkocz i sięgającym jelca. Trzon rękojeści drewniany, obciągnięty czarną matową skórą, karbowany z oplotem z plecionego w warkocz mosiężnego drutu. Głownia stalowa niklowana o dużej krzywiźnie, szlifowana w dwie bruzdy. Pióro obosieczne, sztych centryczny. Na zewnętrznym płazie (na matowym srebrzystym tle) napis: Honor i Ojczyzna oraz godło państwowe. U nasady głowni z jednej strony wybite wz. 76 WP, a z drugiej strony Wifama Łódź 1987. Przy szabli temblak z podwójnie złożonej taśmy ze srebrnego galonu o szer. 20 mm i z karmazynowymi prążkami wzdłuż brzegów. Chwast z obsadą z niklowanej blachy, frędzle ze srebrnego łańcuszka. Pochwa stalowa niklowana z dwoma ryfkami i ruchomymi kółkami, z prostokątną ostrogą nawiązującą do kształtu ostrogi pochwy szabli wz. 1934. Żabka z brązowej skóry składa się z tarczki z rzemykami o niklowanych sprzączkach. U góry tarczki dwa paski nośne ze sprzączkami i karabińczykami.


Poczet sztandarowy Kompanii Reprezentacyjnej WP
(W czterdziestolecie zwycięstwa, Krajowa Agencja Wydawnicza,
Warszawa, 1985 r.)

Wyżej opisana szabla paradna WP zakupiona została do zbiorów muzeum w Drzonowie od osoby prywatnej wiosną 1993 r.

Dane techniczne:

Masa szabli z pochwą 1,60 kg
Masa szabli 0,84 kg
Długość szabli 960 mm
Długość głowni 835 mm
Szerokość głowni u nasady  32 mm
Krzywizna szabli 42 mm

Tekst i zdjęcia: Tadeusz Blachura

***